Rama do obrazu przestrzenna lub pływająca

Czym jest rama pływająca?

Rama pływająca, nazywana też floaterem, to rama bez felca: obraz na blejtramie stoi wewnątrz otwartej konstrukcji, a między jego krawędzią a ścianką ramy pozostaje kilka milimetrów wolnej przestrzeni. Dzięki tej szczelinie obraz wygląda, jakby unosił się w ramie, a cała malowana powierzchnia, łącznie z bokami, pozostaje widoczna.

To zasadnicza różnica wobec ramy klasycznej, w której felc zachodzi na lico obrazu i zasłania kilka milimetrów kompozycji z każdej strony. W ramie pływającej nic nie przykrywa płótna. Zamiast wnęki felca profil ma kształt litery L: płaską półkę, na której opiera się blejtram, oraz pionową ściankę boczną, która otacza obraz. Szczelina między nimi czyta się na ścianie jak ciemna, celowa linia.

Czym jest rama przestrzenna?

Rama przestrzenna to oprawa o dużej głębokości. W odróżnieniu od pływającej może mieć klasyczny, tylko bardzo głęboki felc, który przyjmuje grube podłoża: blejtramy o dużej grubości, deski, panele, a także obiekty trójwymiarowe. Głębokość pozwala też odsunąć pracę od szkła, gdy oprawa ma być zamknięta.

W praktyce warsztatowej oba określenia częściowo się przenikają i klienci używają ich wymiennie. Porządkuję to zwykle tak: rama pływająca opisuje sposób osadzenia obrazu (bez felca, ze szczeliną), a rama przestrzenna opisuje głębokość konstrukcji. Jedna rama może być jednocześnie głęboka i pływająca, i takie właśnie oprawy wykonuję najczęściej do współczesnego malarstwa na blejtramie.

Rama pływająca czy przestrzenna: którą wybrać?

Decyzję upraszcza jedno pytanie: co ma być widoczne i co wymaga ochrony.

Jeżeli chodzi o obraz na blejtramie, którego boki są zamalowane albo celowo surowe, i który ma wisieć bez szkła, właściwym kierunkiem jest rama pływająca. Najbardziej znaną jej odmianą jest rama american box, o której napisałem osobny poradnik: rama american box do obrazu. Tam znajdziesz szczegóły tej konkretnej konstrukcji, tutaj zostaję przy szerszym pojęciu.

Jeżeli praca jest gruba, nietypowa albo wymaga zamknięcia za szkłem z zachowaniem dystansu, wchodzimy na teren ramy przestrzennej z głębokim felcem. A jeżeli dopiero zastanawiasz się nad oprawą płótna i porównujesz wszystkie możliwości, pomocne będą dwa teksty: typy ram do obrazów na płótnie oraz poradnik jaka rama do obrazu na płótnie, w którym porównuję oprawę pływającą z klasyczną krok po kroku.

Jak wykonuję ramy pływające w mojej pracowni

Każda rama pływająca, która opuszcza moją pracownię, zaczyna się od litego drewna, nie od gotowej listwy. Profil w kształcie litery L frezuję samodzielnie, dzięki czemu szerokość półki i wysokość ścianki dopasowuję dokładnie do konkretnego blejtramu. Cienki blejtram wymaga innego przekroju niż gruby blejtram studyjny, a frezowanie profilu pod wymiar sprawia, że obraz nigdy nie tonie w ramie ani nie wystaje ponad nią przypadkowo.

Po wyfrezowaniu profilu przycinam listwy na długość, tnę uciosy i łączę narożniki. Potem zaczyna się wykończenie: na ramach malowanych kolejne warstwy gruntu szlifowane między nakładaniem, na ramach złoconych gesso, pulment i prawdziwe złoto płatkowe kładzione ręcznie. W ramie pływającej ścianka wewnętrzna jest stale widoczna od frontu, dlatego wykańczam ją tak samo starannie jak lico. Rama dopracowana tylko od frontu zdradza się przy pierwszym spojrzeniu pod kątem, a w oprawę pływającą patrzy się w głąb szczeliny zawsze.

Do jakich obrazów pasuje rama pływająca

Naturalnym środowiskiem ramy pływającej jest obraz na blejtramie. Najlepiej sprawdza się przy:

• malarstwie olejnym i akrylowym, zwłaszcza gdy artysta zamalował boki albo zostawił je celowo surowe; przy zleceniach na oprawę malarstwa olejnego floater jest często pierwszą propozycją, jaką omawiam przy pracach współczesnych,
• fotoobrazach i wydrukach na płótnie z nadrukiem przechodzącym na boki; klasyczny felc wcinałby się w obraz, rama pływająca go pokazuje, dlatego to jedno z najczęstszych rozwiązań w usłudze rama do fotoobrazu na wymiar,
• pracach na grubych deskach i panelach, które zyskują na szczelinie cienia i nabierają obecności na ścianie.

Do czego rama pływająca się nie nadaje? Do prac na papierze. Luźna grafika, rysunek czy akwarela nie ustoi na półce floatera; wymaga zawieszenia na podkładzie, passe-partout i szkła, czyli zupełnie innej dyscypliny, którą opisuje oprawa archiwalna i muzealna.

Oprawa przedmiotów przestrzennych: medale, pamiątki, tkaniny

Głęboka konstrukcja ramy przestrzennej otwiera jeszcze jedno zastosowanie, o które klienci pytają coraz częściej: oprawę przedmiotów trójwymiarowych. Medale, ordery, pamiątki rodzinne, koszulki sportowe, wachlarze, haft czy niewielkie płaskorzeźby wymagają ramy, w której między obiektem a szkłem pozostaje realna przestrzeń.

Taką oprawę buduję jak głęboką ramę zamkniętą: obiekt montowany jest odwracalnie na sztywnym, obojętnym chemicznie podkładzie, dystanse utrzymują szkło z dala od przedmiotu, a całość zamyka plecy chroniące przed kurzem. Głębokość felca dobieram do najgrubszego punktu obiektu, z zapasem. Jeżeli masz przedmiot o nieoczywistym kształcie i nie wiesz, czy da się go oprawić, wyślij mi jego zdjęcie i wymiary; takie nietypowe zlecenia to stały element pracy mojej pracowni.

Wykończenia: złoto płatkowe, czerń, biel

W ramie pływającej widać niewiele drewna, dlatego wykończenie znaczy więcej, a nie mniej. Kilka centymetrów listwy musi udźwignąć sąsiedztwo obrazu.

Czerń to wybór klasyczny: matowa lub satynowa czarna rama pogłębia szczelinę i sprawia, że kolory obrazu wydają się bardziej nasycone. Większość czarnych ram do obrazów, które wykonuję do malarstwa współczesnego, działa właśnie w ten sposób. Biel odwrotnie: rozjaśnia oprawę i pasuje do prac jasnych, oszczędnych, dlatego białe ramy do obrazów w wersji pływającej często trafiają do fotografii na płótnie i abstrakcji w jasnych wnętrzach.

Najwięcej pytań dotyczy jednak złota. Pływająca rama złocona prawdziwym złotem płatkowym łączy najbardziej tradycyjne wykończenie w ramiarstwie z najbardziej współczesną konstrukcją i ten kontrast robi wrażenie: szczelina czyta się jako ciemna linia, a zaraz za nią światło łapie polerowane złoto. Złocę te ramy tak samo jak ramy klasyczne, na wodę, na barwionym pulmencie, techniką opisaną na stronie pozłotnictwo. Zakres odcieni, od ciepłego złota żółtego po chłodniejsze złoto księżycowe, zobaczysz wśród złotych ram do obrazów.

Warsztatowy szczegół, który warto znać: ścianka wewnętrzna i lico ramy nie muszą być wykończone tak samo. Ciemna ścianka przy złoconym albo malowanym licu optycznie pogłębia szczelinę i osadza obraz w cieniu. Takie decyzje ustalam z klientem przed produkcją, na podstawie zdjęć obrazu i zdjęć moich wcześniejszych realizacji w danym wykończeniu.

Wymiary, szczelina i głębokość

Rama pływająca nie wybacza zgadywania, bo szczelina jest na widoku. O efekcie decydują trzy pomiary.

Po pierwsze, rzeczywiste wymiary blejtramu. Nie nominalny format pracy, ale zmierzone wymiary zewnętrzne listew, które przy blejtramach robionych ręcznie potrafią różnić się od podawanego formatu o kilka milimetrów. Pracuję wyłącznie na wymiarach zmierzonych, nigdy na katalogowych.

Po drugie, sama szczelina. Zwykle projektuję od 5 do 10 mm na stronę. Węższa zaczyna zdradzać drobne nierówności blejtramu, wyraźnie szersza sprawia, że obraz wygląda na zgubiony, a nie pływający.

Po trzecie, głębokość. Wysokość ścianki musi odnosić się do grubości blejtramu: obraz może licować z krawędzią ramy, chować się kilka milimetrów poniżej albo lekko ponad nią wystawać, i każde z tych rozwiązań inaczej wygląda na ścianie. Wykonuję ramy do blejtramów o różnych grubościach, od cienkich po głębokie listwy studyjne, a przy ciężkich obrazach pogłębiam półkę tak, aby mocowanie miało w co chwycić.

Jak montuję obraz w ramie pływającej

Sposób montażu najbardziej odróżnia floater z pracowni od zestawu z marketu. Obraz mocuję od tyłu: wkrętami przechodzącymi przez półkę ramy w listwy blejtramu albo blaszkami, sprężynującymi lub mosiężnymi przykręcanymi, tam gdzie konstrukcja blejtramu tego wymaga. Mocowanie jest niewidoczne od frontu, trzyma obraz wyśrodkowany, dzięki czemu szczelina pozostaje równa ze wszystkich czterech stron, i jest w pełni odwracalne: obraz można w każdej chwili wyjąć bez śladu.

Czego nie stosuję nigdy: taśm i klejów. Taśma z czasem i temperaturą puszcza, pozwala obrazowi zjechać ze środka i potrafi zostawić ślady na blejtramie. Zawieszenie należy do ramy, nie do blejtramu, więc sam obraz nigdy nie niesie ciężaru oprawy.

Zamówienie ramy pływającej na wymiar

Ponieważ każdy floater buduję pod konkretny blejtram, zamówienie jest proste. Potrzebuję zmierzonej szerokości i wysokości blejtramu, jego grubości oraz zdjęcia pracy. Na tej podstawie proponuję profil, szerokość szczeliny i wykończenie, a ostateczny wygląd ustalam z Tobą na zdjęciach ram, które już wykonałem w danym wykończeniu, więc wiesz dokładnie, co przyjedzie, zanim zacznę frezować drewno.

Ten sam tryb pracy na wymiar obejmuje wszystkie ramy do obrazów na wymiar w mojej ofercie, od współczesnych floaterów po ramy rzeźbione i złocone. Dotyczy on również luster w ramach na wymiar: te same profile i ręczne wykończenia, tyle że dopasowane co do milimetra do tafli lustra zamiast do blejtramu.

Jeżeli Twój obraz jest gotowy, a nie masz pewności, której konstrukcji potrzebuje, wyślij mi wymiary i zdjęcie. Odróżnienie kandydata do ramy pływającej od kandydata do ramy przestrzennej zajmuje mi chwilę, a ta chwila oszczędza obrazowi niewłaściwej oprawy.

Rama pływająca i przestrzenna: najczęstsze pytania

Czy rama pływająca to to samo co rama american box?

Prawie. American box to najpopularniejsza odmiana ramy pływającej, o charakterystycznej prostej ściance i wyraźnej szczelinie. Każdy american box jest ramą pływającą, ale floater może mieć też inne profile, głębokości i wykończenia, łącznie ze złoceniem płatkowym.

Czy w ramie pływającej stosuje się szkło?

Zwykle nie. Malarstwo na płótnie eksponuje się najczęściej bez szkła, a otwarta konstrukcja floatera to zakłada. Jeżeli praca naprawdę wymaga zamknięcia, właściwym kierunkiem jest głęboka rama przestrzenna z dystansem między obrazem a szkłem, a nie dokładanie szyby do floatera.

Czy pracę na papierze można oprawić z efektem pływania?

Tak, ale to inna technika: arkusz zawiesza się na podkładzie wewnątrz zamkniętej, szklonej ramy tak, aby jego krawędzie pozostały widoczne. Pożycza ona ideę pływania, lecz wymaga passe-partout, dystansów i szkła, więc należy do technik specjalistycznych i konserwatorskich, a nie do konstrukcji floatera.

Jaka szczelina wokół obrazu wygląda najlepiej?

Dla większości obrazów od 5 do 10 mm na stronę. Małe prace znoszą szczelinę odrobinę węższą, duże płótna często zyskują przy nieco szerszej. Szczelina ma czytać się jako zamierzona ciemna linia, a nie jako luz konstrukcyjny.